Czy mogę dochodzić wynagrodzenia za korzystanie ze służebności pomimo jej zasiedzenia?

Z tytułowym pytaniem zwrócił się do mnie niedawno jeden z klientów. Problem dotyczył tego, czy właściciel nieruchomości, która została obciążona służebnością przesyłu (ustanowionej przez zasiedzenie) może żądać wynagrodzenia za korzystanie z tej służebności za okres sprzed daty zasiedzenia? Klient liczył, iż chociaż w części uda mu się zrekompensować straty związane z ograniczeniem jego prawa własności.

Niestety aktualna linia orzecznicza zapoczątkowana postanowieniem SN z dnia 15 kwietnia 2011 r. sygn. akt III CZP 7/11 jest w tym zakresie jednoznaczna. SN w powyższym orzeczeniu stwierdził, że w przypadku zasiedzenia nieruchomości byłemu właścicielowi nie przysługują jakiekolwiek roszczenia związane z prawem własności (w szczególności o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy) za okres sprzed zasiedzenia. Wynika to z faktu, iż nabycie prawa własności przez zasiedzenie jest sposobem nabycia tego prawa łącznie z wszelkimi roszczeniami, u podstaw których leży to prawo własności. Powyższe stanowisko zostało uzasadnione również funkcją, jaką pełni instytucja zasiedzenia oraz instytucja roszczeń uzupełniających w systemie prawa rzeczowego.

W późniejszym okresie powyższe stanowisko SN znalazło swój wyraz w bogatym orzecznictwie sądowym dotyczącym zasiedzenia służebności. W orzeczeniach tych sądy dość mechanicznie stawiały znak równości pomiędzy sytuacją byłego właściciela, który utracił prawo własności w wyniku zasiedzenia oraz właściciela, którego prawo doznało ograniczenia w wyniku zasiedzenia służebności. Sytuacja ta w mojej ocenie jest jednak nieporównywalna, gdyż w drugim przypadku właścicielowi nadal przysługuje prawo własności, a twierdzenie, iż nabycie służebności przez zasiedzenie nie może wiązać się z nabyciem roszczeń uzupełniających służących właścicielowi względem nabywcy służebności.

Najnowsza uchwała SN z dnia 30 listopada 2016 r.  sygn. akt III CZP 77/16 stanowi jednak kontynuację linii orzeczniczej niekorzystnej dla właścicieli nieruchomości. SN rozstrzygnął, iż: „Właścicielowi nieruchomości obciążonej wskutek zasiedzenia służebnością przesyłu nie przysługuje roszczenie o wynagrodzenie za korzystanie z tej nieruchomości za okres poprzedzający zasiedzenie.”

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *