Nieważność decyzji a termin przedawnienia odszkodowania

W dnu 13 lipca 2016 r. Sąd Najwyższy w powiększonym składzie wydał pod sygn. akt III CZP 14/16 uchwałę, która może mieć istotne znaczenie w wielu sprawach dotyczących odszkodowań za niesłuszne wywłaszczenie nieruchomości.

Powyższa uchwała została wydana na kanwie następującego stanu faktycznego: powodowie uzyskali w 2000 r. decyzję administracyjną unieważniającą decyzję o odmowie ustanowienia na ich rzecz prawa użytkowania wieczystego nieruchomości. Po unieważnieniu tej decyzji toczyło się ponownie postępowanie administracyjne co do ustanowienia w/w prawa. Zakończyło się ono w 2009 r. ponowną odmową. Powodowie wnieśli pozew o odszkodowanie w 2012 r.

Problem, którym zajął się SN dotyczył określenia, od którego momentu zaczął swój bieg okres przedawnienia i czy doszło do jego przerwania w związku z trwającym postępowaniem administracyjnym w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego.

Warto przypomnieć, iż w sprawach, w których prawo do odszkodowania wynika z wydania niezgodnej z prawem decyzji administracyjnej, termin przedawnienia wynosi 3 lata od dnia uprawomocnienia się decyzji nadzorczej (stwierdzającej nieważność). SN potwierdził powyższe stanowisko, podkreślając dodatkowo, iż postępowanie administracyjne toczące się na skutek unieważnienia danej decyzji administracyjnej NIE MA WPŁYWU na bieg terminu do wniesienia pozwu o odszkodowanie w postępowaniu cywilnym.

Stanowisko to może budzić zastrzeżenia np. ze względu na zasady wydawania decyzji nadzorczych. Jeśli bowiem nie ma możliwości odwrócenia skutków prawnych decyzji, organ nadzorczy winien wydać decyzję stwierdzają wydanie decyzji kontrolowanej z rażącym naruszeniem prawa. Możliwość odwrócenia tych skutków prawnych powinien badać organ z urzędu. Skoro zatem organ wydaje decyzję stwierdzającą nieważność to jednocześnie decyduje o tym, iż możliwe jest wydanie decyzji pierwotnej zgodnie z prawem (lub możliwy jest powrót do stanu sprzed wydania decyzji pierwotnej). Skutkiem wydania takiej decyzji jest konieczność prowadzenia postępowania administracyjnego w tym przedmiocie od początku. Dopóki to postępowanie administracyjne nie zostanie rozstrzygnięte, trudno wskazać dokładny zakres i wysokość szkody.

Pomimo tego SN uznał, że termin przedawnienia roszczenia o odszkodowanie nie zostaje przerwany w okresie, w którym to postępowanie administracyjnej jest w toku.

Jestem ciekaw dokładnych motywów takiego rozstrzygnięcia SN, jednak na ich poznanie trzeba poczekać do czasu opublikowania uzasadnienia uchwały.

Zwrot mienia na rzecz gmin wyznaniowych żydowskich

Pomimo rosnącej niechęci społeczeństwa do reprywatyzacji mienia przejętego przez Skarb Państwa po wojnie co jakiś czas pojawiają się orzeczenia korzystne dla byłych właścicieli. Najnowszym przykładem tego typu orzeczeń jest uchwała SN z dnia 22 czerwca 2016 r. sygn. akt III CZP 28/16. Tym razem SN zajął się zagadnieniem możliwości zwrotu nieruchomości gminom wyznaniowym żydowskim działającym […]

Wrażenia z konferencji „Reprywatyzacja w orzecznictwie sądów”

W dniu 26 lutego 2016 r. w budynku Sądu Najwyższego odbyła się konferencja pod patronatem Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego pn. „Reprywatyzacja w orzecznictwie sądów”, na której oczywiście nie mogło mnie zabraknąć. Ze względu na to, jakie kwestie były tam poruszane zdecydowałem się na popełnienie tego wpisu. Głównym przedmiotem wystąpień prelegentów oraz dyskusji był kierunek orzecznictwa […]

Co zrobić gdy część działki przeznaczono pod drogę publiczną?

Obecnie gminy coraz częściej decydują się na wprowadzanie na swoich obszarach miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego (w skrócie mpzp), a powierzchnia terytorium Polski objęta tymi planami ustawicznie wzrasta. Plany te kształtują przeznaczenie gruntów – to od ich treści zależy np. czy konkretna działka może zostać zabudowana czy też nie. W treści mpzp wskazywane są również planowane przez gminę […]

Nie każda decyzja przesądza o dobrej wierze przedsiębiorcy przesyłowego

Niedawno SN poruszył po raz kolejny zagadnienie zasiedzenia służebności przesyłu. Uchwała z dnia 20 listopada 2015 r. (sygn. akt III CZP 76/15) dotyczyła następujących stanów faktycznych: Przedsiębiorca przesyłowy w związku z zamiarem realizacji inwestycji uzyskał decyzje administracyjne wymagane dla realizacji procesu budowlanego (np. decyzję lokalizacyjną, decyzję o pozwoleniu na budowę). Jednocześnie nie dysponował on tytułem […]

Przerwanie biegu przemilczenia co do majątku opuszczonego

Dekret z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich nie obowiązuje już od 1985 r., jednak nadal istnieje możliwość orzekania przez Sądy o nabyciu własności nieruchomości opuszczonych na warunkach określonych w tym dekrecie na rzecz Skarbu Państwa. Podstawą nabycia własności była instytucja tzw. przemilczenia, która sprowadzała się do uznania, iż po upływie 10 lat […]

Pojęcie „osoby trzeciej” w rozumieniu art. 229 ugn

Kontynuując wątek, o którym wspomniałem w poprzednim wpisie, chciałbym zwrócić uwagę na pojęcie „osoby trzeciej” występujące w treści art. 229 ugn. Właściwe zidentyfikowanie konkretnego nabywcy jako „osoby trzeciej” ma bowiem decydujące znaczenie dla odpowiedzi na pytanie: czy zwrot jest dopuszczalny? Niewątpliwie za „osoby trzecie” należy uznać osoby fizyczne i inne podmioty prywatne (jak np. spółki […]

Kiedy art. 229 ugn nie znajduje zastosowania?

Pozostając w temacie zwrotu nieruchomości wywłaszczonej na cel publiczny chciałbym wspomnieć o art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepis ten określa sytuacje, w których byłych właściciel nie uzyska zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, pomimo, iż zostały spełnione wszystkich warunki do tego zwrotu. Zgodnie z jego treścią jeśli przed dniem 1 stycznia 1998 r. wywłaszczona nieruchomość została sprzedana (lub […]

Ochrona praw nabywcy priorytetem

15 września 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie 7 sędziów podjął uchwałę o istotnym znaczeniu dla osób ubiegających się o zwrot wywłaszczonych nieruchomości (sygn. akt III CZP 107/14). Problem, którym zajął się SN sprowadzał się w zasadzie do stwierdzenia, czy umowa na mocy której Skarb Państwa/gmina zbyła uprzednio wywłaszczoną nieruchomość na rzecz osoby trzeciej, pomimo, […]

Stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej nie zawsze wystarczy

Uzyskanie decyzji stwierdzającej nieważność decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości na cele reformy rolnej nie jest wystarczające dla odzyskania tej nieruchomości i ujawnienia prawa własności w księdze wieczystej. Jest to dopiero pierwszy krok na dłuższej drodze prowadzącej do restytucji mienia. Skutkiem takiej decyzji jest bowiem jedynie wyeliminowanie z obrotu prawnego takiej rażąco wadliwej decyzji. Decyzja nieważnościowa nie […]